Smolno po wojnie.

 Najnowsza historia dotycząca Smolna Wielkiego także była ciekawa. Adresuję to zwłaszcza do młodszego pokolenia. Starsi mieszkańcy zapewne niektóre fakty kojarzą.

Po wojnie istniało w Smolnie kilka zakładów usługowych. Np. w domu państwa Pigłasów funkcjonowała piekarnia. 

Obok piekarni znajdował się kiosk. Sprzedawano w nim pieczywo i niezapomniane tzw. szneki, czyli dzisiejsze drożdżówki. Pracowała tam nieznana mi pani z Wojnowa, ale także ( to już w późniejszym okresie) pani Katarzyna Tomczak.

Na tym zdjęciu jest pan Pigłas z panią z kiosku w trakcie wyciągania chleba z pieca.

W miejscu, gdzie miała sklep pani Golla była kuźnia (kowal Kostański). Po kuźni w tym miejscu istniała zlewnia mleka prowadzona przez pana Olechnowicza. 

Przed wojną działała też w Smolnie rzeźnia, a sklep rzeźniczy mieścił się w obecnym domu Grażyny Pławskiej z d. Bednarz. W Smolnie Małym z kolei funkcjonował duży młyn. We wsi istniał sklep obok obecnego sklepu Klujów, sprzedawała tam Maria Konopacka. Sklep ten działał dosyć długo. Dopiero wiele lat później wybudowano obok sklep GS-owski, w którym sprzedawała pani Natalia Wenne, po niej sklep przejęła jej córka Irena.. Był też sklep, tzw. metalowy (w obecnym domu Świstuniów), prowadził go najpierw pan Kilimiak, a później Katarzyna Tomczak. Jednak pierwszym sklepem po wojnie był sklep w obecnym domu Kwiatkowskich koło stacji PKP. Zawiadowcą stacji był Albin Broniszewski, a wieloletnimi kasjerami panowie Szałapata i Kulikowicz. Pani Helena Bajor była wspólnie ze Stanisławą Kostańską współzałożycielką Koła Gospodyń Wiejskich w Smolnie Wielkim. 

Oczywiście takich wiadomości o tamtych czasach jest znacznie więcej...

Powojenne dokumenty.

 W naszym zielonogórskim archiwum znalazłem kilka ciekawych dokumentów dotyczących posiedzeń Powiatowej Rady Narodowej w Świebodzinie. Wśród nich trafiłem na kilka ciekawostek.

Sprawa niecodzienna- poszło o krowę odebraną pani Wąsowicz z Ostrzyc za...agitację wyborczą! Ciekawe jak ten spór się zakończył?

Tu z kolei o gruncie przy Sanatorium w Trzebiechowie. Ciekawe gdzie był ten folwark Waldhof?

W tym dokumencie jest mowa o przekazaniu dwóch baraków dla sanatorium. Kolejny wniosek tez ma związek z sanatorium. Ostatni wniosek to propozycja zwolnienia z tzw. szarwarku gospodarzy ze Smolna oddających swe konie na rzecz miejscowej straży pożarnej.

Wszystkie dokumenty pochodzą z 1947 roku. Nadmieniam, że Smolno Wielkie do lat 50-tych należało do gminy Trzebiechów. W związku z tym miało kilku radnych. Np. pana Janczałka, Dronię, Bykowskiego. Przez krótki czas radnym był mój dziadek Grzegorz Wenne.

Smolno w księdze adresowej z 1939 roku.

 Znalazłem bardzo ciekawe informacje o firmach znajdujących się w Smolnie w 1939 roku. Jak wiadomo, było tego sporo. Oto tylko niektóre z nich w tym spisie.

Wg tych informacji, Smolno zamieszkiwało w 1939 roku 731 mieszkańców ( włącznie ze Smolnem Małym). Np. właścicielem gorzelni był pan von Einem, gospodę prowadził pan Nagel, młyn w Małym Smolnie miał pan Reiche, stolarzami byli Schulz i Hermann, kowalami byli Fengler i Hoffmann.

Gazeta Jubileuszowa.

 Na pewno starsi mieszkańcy naszej miejscowości pamiętają tę gazetkę. Być może niektórzy z Was z pieczołowitością przechowujecie ją na pamiątkę. Tzw. "Gazeta jubileuszowa" została wydana z okazji 25-lecia szkoły podstawowej w Smolnie Wielkim jesienią 1993 roku. 

Dla przypomnienia przedstawiam tę gazetkę. To kawałek historii naszej szkoły ciekawie opisany. Sporo tu wiadomości już historycznych. Dla młodszego pokolenia to będzie coś nowego i wiedza o szkole ich rodziców. 

Majątek w Ostrzycach.

 Znalazłem ciekawy dokument, wprawdzie powojenny, ale to też kawałek historii naszej Małej Ojczyzny. Otóż w Archiwum Akt Nowych w dziale Ministerstwa Ziem Odzyskanych ( było takie ministerstwo) z roku 1946, jest taki rozdział- " Wykazy i opisy folwarków zakwalifikowanych na osadnictwo spółdzielczo-parcelacyjne i parcelacje w powiecie Babimost w woj. poznańskim ( Ziemia Lubuska)".

Znajduje się tu opis majątku w Ostrzycach z czerwca 1946 roku. W związku z tym, że dokument ten jest dosyć czytelny. Od siebie tylko dodam, że podpisali go dwaj rolnicy, mieszkańcy Ostrzyc- Józef Krakowiak i Antoni Krakowiak, pod których opieką znajdował się ten majątek.

Mapa Ostrzyc.

  Zapewne nie wszyscy wiedzieli, że wieś Ostrzyce przed laty podzielona była na dwie części. Wg zaprezentowanej poniżej mapy z końca XIX wieku, Ostrzyce podzielone były na Klein Ostritz i Groß Ostritz ( Ostrzyce Małe i Ostrzyce Wielkie). Zastanawia mnie to czy do dziś obie części mają swoje nazwy, może nawet nieoficjalne? Tego niestety nie wiem. Kolejna ciekawostka- przez wieś przepływał kanał o niemieckiej nazwie Tomnitze, który uchodził do Obrzycy.

O szkole dla małych dzieci.

 Znalazłem ciekawy zapis z kroniki parafii Podlegórz z 1880 roku, gdzie mowa jest o utworzeniu szkoły w Trzebiechowie, Ostrzycach i Podlegórzu dla dzieci od 3-6 lat.

Szkoły dla niemowląt w Ostrzycach i Podlegórzu.

„Dzięki wielkiej łasce Jej Wysokości Księżniczki Reuss, Marii Aleksandriny, z domu Księżniczki Saksonii-Weimaru, powstało chrześcijańskie przedszkole, w Trzebiechowie w styczniu 1876 roku, w Ostrzycach 10 września 1877 roku, a w Podlegórzu 2 września 1879 roku, wszystkie w bardzo przystępnych cenowo wynajętych lokalach. Dla naszych wiejskich dzieci” – pisała wówczas Księżniczka – „uważam, że wykształcenie umysłu i serca jest bardziej niezbędne niż rozwój intelektualny; ten pierwszy jest bowiem fundamentem, na którym, z Bożym błogosławieństwem i bojaźnią, rodzina może budować dobro. Wierzę, że biorąc pod uwagę różnorodne i sprzeczne prądy, które krążą w naszych czasach, nie można zrobić wystarczająco dużo dla tego wykształcenia i nie można zapewnić maluchom wystarczająco wcześnie opieki. Dlatego mój mąż i ja nie boimy się żadnych poświęceń”.

Na wyraźne polecenie szlachetnego fundatora, obie ceremonie poświęcenia opierały się na słowach Zbawiciela (Mk 10,14): „Pozwólcie dzieciom przychodzić do Mnie i nie przeszkadzajcie im, albowiem do nich należy królestwo niebieskie”. W tym duchu dzieci w wieku od 3 do 6 lat, których średnio 30 uczęszcza do szkoły codziennie, są nauczane przez specjalnie przeszkolonych nauczycieli – to wielkie błogosławieństwo dla poszczególnych parafii i ich duchowego rozwoju! Niech nigdy nie zapomną o dobru, które im wyświadczono, i zobaczą na własne oczy, co proroczo powiedział wielki przyjaciel i zwolennik chrześcijańskiego przedszkola.

„Te 3-6-letnie dzieci to bardzo słaba płeć, ale mimo to budują podwaliny nowych, lepszych czasów”.

Portret Marii Aleksandriny von Reuss.